|
Het
verhaal:
Ooit, lang
voordat de mens bestond was er het ding.
De aarde werd bevolkt door objecten. Vreemde wezens en bijzondere
inmiddels uitgestorven creaturen. Objectomania noemen we dat tijdperk.
De tijd der objecten.
Met de
komst van de mens werden de dingen onderworpen en dienstbaar gemaakt aan
de nieuwe aardbewoners. Inmiddels waant de mens zich het hoogtepunt van
de schepping en omringt zich met steden vol getemde objecten.
Maar het zou maar zo kunnen dat de objecten de mensen overleven, ooit.
Objectomania
Achtergrond
informatie
Gevonden
voorwerpen en beroemde verf
TAMTAM is een beeldend theater dat met veelal tekstloze voorstellingen
met objecten al 32 jaar reist naar theaters en festivals.
in inmiddels al 23 landen.
Door de beeldende kracht zijn de voorstellingen
ook veel gevraagd in musea en galeries.
Ook Kröller-Müller is enthousiast over de ongebruikelijke theatervorm
en heeft TAMTAM uitgenodigd een maand lang van het informatiecentrum een
objectencentrum te maken: Objectomania.
Schiphorst en Van der Sande laten zich altijd inspireren door gevonden
voorwerpen, en dus ook door gevonden ruimtes. Tel het Kröller-Müller
Museum met zijn bijzondere zaal en beroemde kunstwerken op bij TAMTAM's
collectie afgedankte materialen, verroeste gereedschappen en kapot
speelgoed en de basis voor deze nieuwe voorstelling is gelegd.
IN het museum vonden ze niet alleen kunst die in de videoprojecties
terugkomt, maar ook geluiden de de basis vormen voor de soundtrack.
Objektentheater?
Objektentheater is theater met voorwerpen in de hoofdrol, alledaagse,
dode dingen.
De spelers brengen die tot leven door er beweging, geluid en soms mimiek
aan toe te voegen. De objectacteurs die zo een ziel krijgen worden
vreemdsoortige wezens met herkenbare emoties in scènes met een grote
beeldende kracht.
TAMTAM gebruikt meestal geen tekst. De beelden en soundtracks vertellen
het verhaal surfend op de fantasie van het publiek. Een beddenspiraal
kan langzaam wakker worden en zijn schoenen aantrekken, een afgebladderd
kozijn kan een morsig woonblok in een houten stad worden. Of een
kasteeltoren. Daar had hij vroeger niet van durven dromen, toen hij nog
vastzat in het oude huis terwijl regen en wind op hem inbeten.
In
de Volkskrant schreef Annette Embrechts:
“In de handen van Schiphorst en Van der Sande komen ze tot
leven, krijgen ze eigenwijze karakters, worden ze opstandig, zielig,
machtig of verdrietig. Mits ze de auditie doorstaan.”
Auditie
voor objecten
Natuurlijk is niet alles geschikt voor een tweede leven als acteur. De
helderheid van de boodschap is zelfs in hoge mate afhankelijk van de
zeggingskracht van de gekozen objecten. Vandaar dat TAMTAM een strenge
selectie toepast: de zogenaamde object-audities, een soort X-factor voor
afgedankte voorwerpen. Bekeken wordt welke talenten de voorwerpen
hebben, wie een hoofdrol of een bijrol krijgt of wie decorstuk wordt.
Tijdens dat proces wordt onderzocht hoe elk object inhoud kan toevoegen
en een deel van het verhaal kan vertellen, puur door zijn
verschijningsvorm of door de associaties van de kijkers.
In het productieproces van TAMTAM ontstaan zo naast elkaar
object-acteurs, decor, soundtrack, licht en video, en elk van deze
elementen vertelt een deel van het verhaal. Als het raamwerk van de
voorstelling eenmaal staat, componeert Gérard Schiphorst synchroon met
de beelden de muziek, zodat het eindproduct bijna een live uitgevoerde
film is.
Gevonden
voorwerpen als inspiratie
Iedereen heeft wel ergens een bakje, doosje of laatje met dingen die op
het eerste gezicht waardeloos en vaak kapot zijn. Bewaard omdat ze nog
wel een keer van pas kunnen komen, of omdat ze een herinnering vormen
aan een bijzonder moment.
Dat is bij Gérard Schiphorst en Marije van der Sande flink uit de hand
gelopen. Al sinds hun jeugd hebben ze moeite gehad met het weggooien van
dingen, ook al waren die oud of versleten. Enerzijds uit een soort
animisme, een geloof dat de dingen een ziel hebben, maar ook uit onvrede
met overconsumptie en overproductie.
Ze hebben in het Deventer Havenkwartier een theaterwerkplaats met ruimte
voor de uitgebreide verzameling gevonden voorwerpen. Deze collectie
objecten is de inspiratiebron voor de unieke vorm van theater waarmee ze
internationaal waardering oogsten.
Video van schilderijen
Tijdens de research voor het project in het informatiecentrum van het
museum werd duidelijk dat het vijf en halve meter brede videoscherm dat
daar hangt, absoluut gebruikt moet worden. Nu is een constructie bedacht
waarbij onder het scherm scènes gespeeld worden met objecten in de
hoofdrol terwijl daarboven op het videoscherm beelden te zien zijn die
een sfeer of gevoel aan de scène toevoegen.
Bij Objectomania wordt gebruik gemaakt van beelden die op slechts enkele
centimeters van beroemde kunstwerken uit het Kröller-Müller zijn
opgenomen. Gemengd met natuurbeelden en close-ups van objecten, krijgen
schilderijen van Mondriaan of Van Gogh zo een
nieuwe betekenis.
Multitalenten
Gérard
Schiphorst en Marije van der Sande zijn twee veelzijdige kunstenaars die
niet alleen in het theater, maar ook in beeldende kunst, video, muziek,
poëzie en jeugdliteratuur actief zijn. In hun theaterproducties komen
al hun talenten samen. Rode draad in al hun werk is de aandacht voor het
kleine, het weerloze, het verweerde en het afgedankte ding.
Ze plaatsen een object in een nieuwe context om het publiek er op
een andere manier naar te laten kijken. Door die bezieling kan de
schoonheid van een verroeste spijker of een gammel karrenwiel niemand
meer ontgaan. Welkom in het bijzondere universum van TAMTAM.
Objectomanie
Met die fascinatie voor wat anderen weggooien lijken zij ook te vragen
of er nog wel tijd is om van iets te houden. Om aandacht te hebben voor
de omgeving en alles wat zich daar in bevindt. Om vertederd te raken
door oude gebarsten dingen en materialen die hun functie verloren hebben
maar nog wel over onvermoede andere talenten blijken te beschikken.
De titel van deze voorstelling verwijst daar ook naar. Want objectomanie
lijkt de ziekte van deze tijd: de economie draait op het bedenken,
maken, vervoeren, verkopen, kopen, gebruiken, afdanken, repareren,
weggooien, recyclen en dumpen van dingen. Wat je vandaag koopt is morgen
alweer zó ontzettend gisteren.
Alles moet nieuwer, beter, sneller, gladder, mooier, en zelfs de mens is
een maakbaar product dat naar believen kan worden verbouwd en
gladgetrokken.
Objectomania
werd mogelijk gemaakt door: Provincie Overijssel, Gemeente Deventer, Brand
Interieurbouw Deventer
, i-design,
en Kröller-Müller Museum
Persquotes
over TAMTAM:
The British Theatre Review
“The visual images are so ingeniously devised and skilfully created
that no words are required to supplement the precise expressions,
movements and sounds of the object operators in their manoeuvring of the
pieces with which they appear naturally conjoined. The detailed
soundtrack is subtly complex but precise and effective, evoking
atmospheres and changes of pace.
The
clarity of the storytelling and visual imagery has a cartoonlike
simplicity but its narrative strength should not be disregarded. Without
moralising the objects deliver a serious message about human failings -
for all its apparent concern with unremarkable and discarded items, in
the skilled hands of Gérard Schiphorst and Marije van der Sande there
is nothing rubbish about this object theatre.”
Irish Times
“a
sandpit will never be the same “
Annette
Embrechts, Volkskrant
"Goed
voorbeeld van een fraaie samensmelting van vorm, inhoud, ritme,
engagement (...) verbazingwekkend hoe TAMTAM met kleine materie grote
emoties weet op te roepen en de verbeelding weet te masseren."
NRC-Handelsblad
“Dit
Shakespeareaanse sprookje, met in de hoofdrollen enkel roestig archaïsch
keukengereedschap, is een ode aan de kinderlijke
verbeeldingskracht.(....) Tamtam koppelt slim een serieuze, volwassen
boodschap aan hartverwarmend kinderlijk vermaak. "
The
Tribune, Dublin
“In it’s sheer
theatricality, TAMTAM succeed beautifully in transforming the mundane
into the magical”
NRC-Next
"Een
cross-over van theater, beeldende kunst en muziek die je vanaf het begin
meezuigt in een zonder tekst verteld verhaal"
Volkskrant
“Met
deze vorm van beeldend theater lijkt alles mogelijk .... Hier krijgt
beeldende kunst een werkelijk theatrale vorm, waarbij een inhoud aan de
orde komt die er toe doet”
Brabants
Dagblad(Festival Boulevard)
“Eenmaal
binnen is de toeschouwer overgeleverd aan een heerlijk pandemonium van
puberale grollen, onrustbarende klankcollages en stuitende visuele
vondsten. Wat het duo levenloze objecten aandoet, is een lust voor
oog en oor “
|
